چراغ خورشیدی وسوسهانگیز است: بدون کابلکشی، بدون قبض برق. اما نیمی از چراغهای خورشیدی نصبشده، زمستان دوم را نمیبینند. تفاوت در انتخاب و جانمایی است، نه در برند.
کجا واقعاً جواب میدهد
- جایی که کابلکشی گران یا غیرممکن است — مسیر باغ، انتهای زمین، تابلوی راهنما دور از تاسیسات
- روشنایی نمادین و مسیرنما — جایی که نور کم هم کافی است
- مکانهای موقت — کارگاه، محوطهی نمایشگاه
کجا جواب نمیدهد
- جایی که نور باید تضمینی باشد — ورودی، پله، مسیر ایمنی. اگر یک هفته ابری شد و چراغ خاموش ماند، مسئولیتش با کیست؟
- نور با شدت بالا و ساعت کارکرد طولانی — پنل و باتری لازم برای آن، از هزینهی کابلکشی بیشتر میشود
- زیر سایهی درخت یا دیوار — و این شایعترین اشتباه است
نوع باتری تعیینکننده است
اینجا جایی است که ارزانخری بیشترین ضرر را میزند.
- لیتیومیون معمولی (۱۸۶۵۰) — ارزان، اما در سرمای زیر صفر ظرفیتش بهشدت افت میکند و بعد از یک زمستان تقریباً میمیرد.
- لیتیوم فسفات آهن (LiFePO4) — گرانتر، اما تحمل دمایی بسیار بهتر و عمر چند برابر. برای ایران این انتخاب درست است.
اگر فروشنده نوع باتری را نمیگوید، احتمالاً نوع اول است.
جانمایی پنل: مهمتر از خود چراغ
- پنل باید رو به جنوب باشد (در نیمکرهی شمالی)
- زاویهی پنل تقریباً برابر با عرض جغرافیایی محل — برای بیشتر نقاط ایران حدود ۳۰ تا ۳۵ درجه
- هیچ سایهای روی پنل نیفتد، حتی چند ساعت در روز. سایهی شاخهی درختی که الان کوچک است، سه سال بعد پنل را میپوشاند.
- پنل هر چند ماه باید تمیز شود. در منطقهی خاکی، گرد و غبار روی پنل تا ۳۰ درصد بازده را میگیرد.
پنل جدا یا یکپارچه؟
چراغهای ارزان پنل را روی خود بدنه دارند. این یعنی جای چراغ را نمیتوانید مستقل از جای پنل انتخاب کنید — و معمولاً یکی از دو تا در جای بدی مینشیند.
اگر پروژه جدی است، مدلی با پنل جدا و کابل رابط بخرید: پنل را در آفتاب کامل بگذارید و چراغ را جایی که نور لازم است.
محاسبهی سرانگشتی
برای اینکه چراغ در زمستان هم کار کند:
- ظرفیت باتری باید حداقل دو شب کارکرد را پوشش دهد (روز ابری)
- توان پنل باید حدود پنج برابر توان مصرفی چراغ باشد (بهخاطر ساعات کم آفتاب زمستان و بازده واقعی)
چراغ ۱۰ واتی که ۸ ساعت کار میکند، روزانه ۸۰ واتساعت مصرف دارد. پنلی که این را در زمستان تامین کند، حدود ۵۰ وات است — نه ۱۰ وات که روی جعبهی مدلهای ارزان نوشته شده.
نتیجه
چراغ خورشیدی یک راهحل مهندسی است، نه یک وسیلهی آماده. اگر باتری درست، پنل درستجانماییشده و محاسبهی واقعبینانه داشته باشید، سالها کار میکند. اگر ارزانترین گزینه را زیر درخت نصب کنید، تا بهار خاموش است.
راهنمای تصویری مقاله
