چند چراغ برای این اتاق لازم است؟ محاسبه‌ی ساده بر اساس لوکس

«چند تا چراغ بزنم؟» سوالی است که معمولاً با حدس جواب داده می‌شود و نتیجه‌اش یا فضای تاریک است یا سقفی پر از چراغ اضافه. محاسبه‌ی تقریبی آن یک ضرب و تقسیم ساده است.

سه عددی که باید بشناسید

• لومن (lm) — کل نوری که چراغ تولید می‌کند. روی جعبه نوشته شده است.
• لوکس (lx) — نوری که واقعاً به سطح کار می‌رسد. لومن تقسیم بر متر مربع.
• وات (W) — مصرف برق. معیار نور نیست. یک LED هفت واتی می‌تواند از یک LED ده واتی بی‌کیفیت نور بیشتری بدهد.

مهم‌ترین اشتباه رایج همین سومی است: مردم چراغ را با وات می‌خرند، در حالی که باید با لومن بخرند.

فرمول

تعداد چراغ = (لوکس مورد نیاز × مساحت) ÷ (لومن هر چراغ × ضریب بهره)

ضریب بهره را در فضای معمولی با دیوار روشن حدود ۰٫۷ بگیرید؛ در فضای بلند یا با دیوار تیره ۰٫۵.

لوکس مورد نیاز برای هر فضا

• راهرو، پارکینگ، انباری: ۱۰۰ لوکس
• نشیمن و اتاق خواب: ۱۵۰ تا ۲۰۰ لوکس
• آشپزخانه (سطح کار): ۳۰۰ تا ۵۰۰ لوکس
• دفتر کار و مطالعه: ۳۰۰ تا ۵۰۰ لوکس
• فروشگاه: ۵۰۰ تا ۷۵۰ لوکس
• کارگاه دقیق و میز مونتاژ: ۷۵۰ تا ۱۰۰۰ لوکس

یک مثال کامل

نشیمن ۲۰ متری، هدف ۲۰۰ لوکس، چراغ سقفی ۲۴ واتی با ۲۲۰۰ لومن، دیوار روشن:

• نور کل لازم: ۲۰۰ × ۲۰ = ۴۰۰۰ لومن روی سطح
• با ضریب بهره‌ی ۰٫۷: ۴۰۰۰ ÷ ۰٫۷ = ۵۷۱۴ لومن خروجی لازم
• تعداد چراغ: ۵۷۱۴ ÷ ۲۲۰۰ ≈ ۲٫۶

یعنی سه چراغ. اگر ۲ عدد بزنید فضا کمی کم‌نور می‌شود، اگر ۴ عدد بزنید نور اضافه دارید و برق هدر می‌رود.

توزیع مهم‌تر از تعداد است

سه چراغ در یک ردیف وسط سقف، همان سه چراغ در آرایش مثلثی نیست. برای نور یکنواخت:

• فاصله‌ی چراغ‌ها از هم تقریباً برابر با ارتفاع سقف از سطح کار باشد
• فاصله‌ی چراغ کناری تا دیوار، نصف فاصله‌ی بین چراغ‌ها
• زیر هر نقطه‌ای که کار انجام می‌شود (میز، اجاق، سینک) نور اختصاصی بگذارید

لایه‌بندی: چیزی که فضا را حرفه‌ای می‌کند

فضای خوب فقط یک لایه نور ندارد:

1. نور عمومی — سقفی، برای دیدن کلی فضا
2. نور کار — زیر کابینت، روی میز، چراغ مطالعه
3. نور تزئینی — نور غیرمستقیم، شست‌شوی دیوار، نور داخل کابینت

اگر بودجه محدود است، لایه‌ی دوم را حذف نکنید. آشپزخانه‌ای که فقط چراغ سقفی دارد، هنگام کار روی کابینت سایه‌ی خود آشپز را روی سطح کار می‌اندازد.

دیمر بگذارید

توان کامل همیشه لازم نیست. دیمر باعث می‌شود همان چراغ برای مهمانی و برای شب‌های آرام هر دو مناسب باشد، و طول عمر LED را هم بالا می‌برد. فقط دقت کنید چراغ و درایور صراحتاً «قابل دیم» باشند — LED معمولی روی دیمر سوسو می‌زند.

راهنمای تصویری مقاله